Böbrek Taşları

Böbrek Taşları
Böbrek taşları şiddetli ağrıyla belirti verebilen rahsatsızlıklardandır.

Böbrek Taşları

Böbrek taşı; kalsiyum oksalat, ürik asit gibi maddelerin vücutta aşırı derecede bulunması sonucu böbreklerden tam olarak atılamaz ve birikmeye başlar. Zaman içerisinde; böbreklerde biriken bu maddeler taşlaşarak hacim olarak da büyürler. Genellikle bu büyük hacimli taşların bulundukları yerden hareket etmesiyle varlıklarından haberimiz olmaktadır. Zira hareketle birlikte şiddetli ağrı şikayetleri başlamaktadır. İdrar kanallarında hareket eden taşlar ağrının dışında idrar akışını engelleyerek böbreklere zarar verebileceği için aynı zamanda çok tehlikelidirler. Ani müdahale gerektirebilir.

Böbrek taşları genelde Kalsiyum Oksalat, Ürik Asit, Kalsiyum Fosfat, Sistin, Magnezyum Amonyum Fosfat minerallerinden oluşurlar. Oluşturan minerale göre yapısal değişiklikler gösterir.

İdrar yolu enfeksiyonu da taş oluşumuna zemin hazırlayan diğer etkenlerden biridir. Aile öyküsü ve kullanılan birtakım ilaçlar da böbrek taşı oluşumunda rol oynamaktadır.

Kalsiyum Oksalat taşları en sık görülen böbrek taşlarıdır. Paratroid hormon yüksekliği, böbrek hastalıkları ve kanser gibi hastalıklar da risk faktörleri arasında sayılabilir.

Enfeksiyon sebebiyle oluşan böbrek taşları ise genellikle daha iri bir yapıdadır. Mikroorganizmaların idrarı alkali haline çevirmesi ile taşlar dibe çöker ve zaman içerisinde iri yapıda böbrek taşına dönüşürler.

Etten zengin gıdayla beslenen kişilerde ise daha çok ürik asit taşları ile karşılaşılmaktadır. Röntgen filmlerinde görülmezler. Genellikle daha ileri tetkiklerle tespit edilebilmektedir. (Ultrason/BT)

En nadir karşılaşılanlar ise sistin taşlarıdır. Sistin metabolizmasının bozuk olduğu durumlarda ortaya çıkar. Sık sık yeniden oluşabilir. Sürekli takip edilmesi gereken bir böbrek taşı çeşididir.

Risk Faktörleri

Erkeklerde daha sık görülmektedir. Aile öyküsünde taş olanlar risk grubundadır.  Proteinden zengin beslenen, az su tüketen kişilerde, sık sık idrar yolu enfeksiyonu geçirenlerde, fazla hareket etmeyen insanlarda daha sık karşılaşılmaktadır. Emilim bozukluğuna sebep olan birtakım ince bağırsak ameliyatları olanlarda ve vücudun asit baz dengesinin bozulduğu kimi durumlarda da oluşma riskleri daha fazladır.

Belirtileri

Genellikle belirti vermeden yıllarca taşınabilirler. İdrar akışını engellediklerinde ise şiddetli ağrı ile kendilerini gösterirler. Bel ve sırt bölgesinde hissedilen bu ağrılar tıkanmanın derecesine göre şiddetlenirler. Ağrıya sebep olan çoğu zaman taşın kendisi değil; akışı engellenen ve basıncı yükselen idrardır.

Ağrı ve yanma gibi şikayetlerle beraber idrarda kan görülmesi ise taşın hareket halinde olduğunu gösterir. Enfeksiyon; kokulu ve bulanık idrar da belirtiler arasında sayılabilir.

Sakıncaları

Böbrek taşları idrar akışında bir aksamaya sebep olmadıkları sürece genellikle tehlike oluşturmazlar. Ancak eğer aşırı büyük taşların atılamaması ve idrar yollarını tıkaması durumunda ise böbreklere kalıcı hasar verebilirler. Taş öyküsü bulunan kişilerin belli periyotlarla doktor kontrolünden geçmeleri bu yüzden önemlidir.

Korunma yolları

Risk grubunda olan kişilerin diyetlerinde kalsiyumlu gıdalardan ve D vitamini takviyelerinden uzak durmaları önerilir. Hayvansal gıdaların aşırı tüketilmemesi ve tuzdan uzak durulması gerekir. Ancak; tüm bunların ötesinde asıl önemli olan şey; bol su tüketilmesidir. Günde en az 2 litre su, risk oranını önemli ölçüde düşürecektir.

Yar.Doç.Dr. Oğuzhan PARLAKKILIÇ

Leave a Comment